Dil

Dil, insanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşma, lisandır. (TDK) "Dilinden Anadolu'lu olduğu ancak belli oluyordu." — S. F. Abasıyanık. "Hiçbir dilde sayı böyle güzel sayılamaz." — S. Birsel. Konu başlıkları 1 Dil değişimleri 2 Dil aileleri 3 Dilbilim 4 Bazı önemli dilbilimciler 5 Dışsal bağlantılar Dil değişimleri Diller zaman içinde değişime uğrarlar. Sözcük yazılışlarında, okunuşlarında yada imlâ kurallarında oluşan yavaş ve küçük yenilikler birikerek ve büyüyerek bu değişimleri oluşturur. Bir dili kullanan insanlar yeterince uzun bir süre fiziksel yada kültürel olarak ayrı yaşarlarsa dilleri farklılaşmaya başlar. Bir dili belirgin farklılıklarla konuşan iki insan, birbirlerini anlayabiliyorlarsa ayrı lehçeleri, birbirlerini anlayamıyorlarsa ayrı dilleri konuşuyor olarak kabul edilirler. Dillerin birbiriyle ilişkili olup olmadıklarını anlamakta kullanılan göstergelerden biri de benzer anlamalar taşıyan, benzer yapılı kelimelerdir. Bu şekilde doğal olarak gelişmiş dillerin dışında, yapay olarak geliştirilmiş tek dil Esperanto'dur. Türkçe zaman içinde aşağıdaki gibi şekillenmiş ve değişmiştir: Altay dil ailesi Türkî Dil Kolu Güney Dilleri Türkçe Balkan Gagaoğuz (Gagavuz) Türkçesi (Türkiye, Avrupa) Gagaoğuz (Moldovya) Horasan Türkçesi (İran) Türkiye Türkçesi (Türkiye, Avrupa, Kuzey Amerika) Dil aileleri Türkçenin yer aldığı Altay dil ailesi, adını, Orta Asya'da bulunan Altay Dağlarından alır. Göçebe yaşayan bu insanların bir kısmı Avrupa'ya, diğer kısmı ise Japonya'ya doğru hareket etmiştir. Bu dil ailesinde en çok kullanılan (ve en Avrupalılaşmış) dil, Türkçe'dir. Bu gruba ait diğer diller: Azerice, Türkmence, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Uygurca, Moğolca, Korece ve Japonca'dır. Dilbilim Dilbilim, insan dillerini formel (biçimsel) olarak inceleyen ve dil edinimini açıklamaya çalışan bilim dalıdır. Temel altdalları şunlardır: Konuşulan dildeki temel ses bileşenlerini ve bunlarla ilgili kuralları inceleyen fonoloji Sözcüklerin en küçük anlamlı bileşenlerini inceleyen morfoloji, dildeki cümlelerin kurallarını, neyin neden gramere uygun olup olmadığını inceleyen sözdizim (syntax) Dilin anlam oluşturma mekanizmalarını inceleyen semantik Bazı önemli dilbilimciler Noam Chomsky Ferdinand de Saussure Dışsal bağlantılar Dünyadaki dil aileleri listesi ve çeşitli bağlantılar (http://www.ethnologue.com/family_index.asp) Altay Dil Ailesi (http://krysstal.com/langfams_altaic.html)