Hüseyin Vasıf Çınar

Hüseyin Vasıf Çınar (1895 - 1935) Kurtuluş Savaşı sırasında büyük hizmetleri geçen parlamenter ve devlet adamı. 1895 yılında İzmir'de doğdu. Kaymakam Abdullah Beyin oğlu olan Çınar, İzmir idadisinde okumuş, Şark Mektebi yöneticiliğinde bulunmuştur. İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali sırasında Reddi İlhak Cemiyetini kurmuş, Balıkesir cephesinde Kurtuluş Savaşı'na katılmış, "İzmir'e Doğru" gazetesinde ateşli makaleler yazmıştır. İzmir, Yunanlılardan kurtulduktan sonra İzmir Maarif Müdürlüğüne tayin edilmiştir. İkinci Büyük Millet Meclisi'ne Saruhan Milletvekili olarak katılmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında İstiklâl Mahkemesi Savcılığı ile Milli Eğitim Bakanlığı yapmış, Prag, Peşte, Roma ve Moskova Büyük Elçiliklerinde bulunmuştur. 1935 yılında Moskova Elçisi iken ani bir apandisit krizi sonunda ölmüş, cenazesi Ankara'ya getirilerek gömülmüştür

Sigmund Freud

Sigmund Freud 1856-1939 yılları arasın­da yaşamış ve ünlü psikanaliz öğretisini ge­liştirmiş olan tanınmış Avusturyalı hekim ve psikolog. Temel eserleri: Zur Psychopat­hologie des Alltagslebens Gündelik Yaşa­mın Psikopatolojisi], Die Traumdeutung Rüyalar ve Yorumları, Uber Psychoanaly­se Psikanaliz Üzerine Beş Ders, Totem und Tabu Totem ve Tabu, Zur Einführung des Narzissmus Narsisizmin İncelenmesine Giriş, Unbehagen in der Kültür Uygarlı­ğın Huzursuzluğ], Jenseits des Lustprin­zips Haz İlkesinin Ötesinde, Der Man Moses und die monotheistische Religion Musa ve Tektanrıcılık. Öncelikle hipnoz üzerinde çalışmış olan Freud, daha sonra hastayı uygun yollarla te­davi etmenin yollarını aramış ve böylelikle de, serbest çağrışım yöntemiyle hastanın aklından geçen her şeyi eksiksizce anlatması ilkesine dayanan psikanalizi geliştirmiştir. Başka bir deyişle, psikoloji teorileri daha önce kafasında bulunan düşüncelerden ziya­de, nörolojist ve pskiyatr olarak yaşadığı deneyimlere dayanan Freud’un çığır açıcı katkısı, insan zihnindeki bilinçaltının yapı­sını, süreçlerini ve mekanizmasını keşfet­mesinden meydana gelir. Nitekim, bilinçal­tının gözler önüne serilmesine dayanan bir teknik ve genel bir psikoloji teorisi olarak gelişen psikanaliz, bilincimizden uzaklaş­mış olan, bilinç yüzeyinde olmayan içerik­lerin birtakım yollarla, örneğin rüyalarla, günlük yaşantıdaki önemsiz eylemlere orta­ya çıkabileceği varsayımına dayanmaktadır. Freud, klinik çalışmalarında nevrozluların baskı ve çatışmalarını incelerken, bu çatış­maların nevrotiklere özgü olmadığını, bun­ların aynı zamanda normal, sağlıklı ve iyi uyumlu kişilerin de bir karakteristiği oldu­ğunu ve nevrozların sözcüğün geleneksel anlamıyla patolojik değil, fakat psikolojik stres ve gerginliklerin etkisiz ve çarpıtılmış alternatif yolları olduğunu keşfetmiştir. O, dil kaymalarının, bildik isim ve olayları unutmanın, günlük yaşamda normal insan­ların başkaca alışılmadık davranışlarının bir hata eseri olmadığını gözler önüne sermiş­tir. Bütün bunlar, Freud’a göre, bireyin on­ları gizleme ve bastırma çabalarına karşın yüzeye çıkan düşüncelerin emareleridir. Bilinçaltının ve bu arada cinsel dürtülerin etkisini saptayan Freud, inandığı psikolojik nedensellik ilkesi uyarınca, yetişkinlerdeki nevrotik çatışmaların kaynağını çocukluk deneyimlerinde aramıştır. O bu çalışmaların ışığında, nevrotiklerle çocukların ve bu arada ilkel insanların zihinsel süreçlerinde birtakım benzerlikler saptamış ve buradan hareketle kimi genellemelere ve modern uy­garlıkla ilgili birtakım sonuçlara ulaşmıştır. Freud modern uygarlığı insanın içgüdüsel hayatındaki iki temel tipi temele alarak ana­liz eder. İnsan varlığı, ona göre, bir yandan sevmek ve işbirliği yapmak, yardımlaşmak diğer yandan da saldırmak ve yıkmak itkisi­ne sahiptir. O bunlardan birincisine Eros adını verirken, bunun dışavurumunun sevgi yoluyla olduğunu söyler. Erotik dürtünün amacı bir şeyi bir şeye bağlamak, daha büyük bütünlere ulaşmaktır. Oysa ikinci dürtü, yani ölüm içgüdüsü saldırmak, çöz­mek, yıkmak ister ve ölüm arzusuyla doludur. Freud, işte bu bağlamda, uygarlığın kendi varlığını bir kimsenin ailesi için besle­diği sevgiyi başkaları, toplum ve son çözüm­lemede de devlet için duyduğu daha geniş dostluk ve sadakate yöneltmesine borçlu ol­duğunu gösterir. Demek ki, uygarlığın geli­şimi ve ilerlemesi, insanın içindeki yardım­laşma ve saldırgan dürtülerin sürekli çatışmasının bir sonucudur. İnsanın tatmin­sizlik ve çatışmalarının ise, kendine ve baş­kalarına yönelik saldırgan tavırlara dönüştü­ğünü unutmamak gerekir. Freud’a göre, buradan çıkan sonuç açık­tır: Uygarlık özü itibariyle insanın içgüdüle­rini uysallaştırma ve evcilleştirme süreci olup, bu sürecin gelecekteki evresinin nasıl olacağı bilinmemektedir. Çağının akılcılığı­nın ve iyimserliğinin son derece zayıf temel­lere dayandığını gösteren Freud’a göre ras­yonalizm, insanın bilinçaltında pusuya yatmış bir irrasyonalizmin mahiyeti yeterin­ce bilinmeyen kudreti tarafından tehdit edil­mektedir. Nitekim, o bir yandan uygar top­lum insanın insana olan düşmanlığından doğan çözülme tarafından sürekli olarak teh­dit edilmektedir derken, bir yandan da kişi­sel ve toplu saldırganlığın, özel mülkiyetin kaldırılmasıyla birlikte, yok olup gideceği şeklindeki komünist teze şiddetle karşı çık­mıştır. O, daha 1930 yılında, Sovyetler Birli­ği’nde özel mülkiyetin ilgasıyla birlikte bir sevgi ve yardımlaşma çağının açılmayacağını; tam tersine, burjuva sınıfının ortadan kal­dırılmasının ardından zulmün sona ermeye­ceğini, Rusların saldırgan eğilimlerini dış dünyaya yönelteceklerini söylemiştir. Yine, Freud’a göre, insan varlıkları doğa güçlerine öylesine boyun eğdirmişlerdir ki, bütün insan ırkının yok oluşu başlı başına bir ihti­mal haline gelmiştir.

Hürrem Sultan

Hürrem Sultan (1506 - 1558) Hürrem Sultan, 1506 yılında doğdu. Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi ve Osmanlı tarihinde önemli roller oynamış bir haseki sultandır. Aslen Rus olan Hürrem Sultan'ın asıl adı Roxelanne'dır. Güzelliği nedeniyle küçük yaşta Kırım hanı tarafından Osmanlı sarayına sunulan Hürrem Sultan, sarayda özel bir eğitim gördü. Dişiliği, zekası ve becerisi ile padişahın dikkatini çekmeyi bildi. Harem kadınları ve saray ileri gelenleri arasında kendine yer edindi. Kanuni'nin aşırı güven ve sevgisini kazanarak onun nikahlı eşi olduktan sonra belli bir plan dahilinde çalıştı, el altından çeşitli entrikalar uygulayarak on altıncı yüzyıl Osmanlı tarihini olumsuz yönde etkiledi. Kanuni'nin, Gülbahar Hatun'dan olan veliahtı Sultan Mustafa'yı ortadan kaldırmak için çeşitli entrikalar ile önce Gülbahar Hatun'u, ardından kırk yaşındaki veliaht Mustafa'yı boğdurttu. Devlet yönetimine de hakim olan Hürrem Sultan, İran savaşını destekledi. Ruslar ve Lehlerle barış içinde yaşanılmasını sağladı. Tüm bunlara rağmen, oğullarından birinin tahta çıkışını göremeden elli iki yaşındayken öldü.

Musevilik

MUSEVİLİK Tanrı'nın İsrailoğulları'na Musa Peygamber aracılığıyla bildirdiği din kurallarının bütünü. Tektanrıcı büyük dinlerin en eskisi Musevîliktir. Bu dine inanlara Yahudi denir. İsrailoğulları Milattan 2 bin yıl önce Filistin'e yerleşmişlerdi. Birkaç kabileye ayrıldılar. Bunlardan Yahuda kabilesi sonradan ülkenin bütününü egemenliği altına aldı. Bu kabilenin adından türeyen Yahudilik ve Yahudi sözcükleri, sonradan Musevîlik ve Musevi sözcükleriyle karşılandı. Musevîliğin kuralları Musa'nın ilkelerinden doğdu, ama İsrail halkıyla birlikte gelişti. Bu imanın temeli tek Tanrı'dır. Bu Tanrı (Yahova [var olan]) gözle görülmez, elle tutulmaz, her şeyden üstün, doğru ve güçlüdür. Yeri ve göğü yaratan odur. Musevîlik ahlâkı ve kuralları «On Emir»de özetlenmiştir. Musevîliğin bütün ilkeleri iki eserde yer alır: Tora ve Talmud. Tora, Kutsal Kitap'ın ilk beş kitabını (Pentatök) ve Sina Dağı'nda Musa'ya açıklanan «On Emir»i (Dekalogos) içerir; bunların tamamı, Tanrı'nın kullarıyla anlaşmasını içeren ve kutlayan bir dinsel yasa meydana getirir. Her sinagog'da, yani Musevi tapınağında, Tora'nın iki sırığa sarılmış bir parşömen üzerine el ile kopya edilmiş bir nüshası bulunur; her ayinde haham (Musevi din adamı), sinagogdakilere bundan bölümler okur. Miladın III. ve IV. yy.larında kaleme alınan Talmud, Tora'nın, Musevî topluluklarının hayat koşullarını belirlemeyi amaçlayan yorumlarının ve açıklamalarının derlemesidir. Sözgelimi şabbat ilkesi Talmud'da geçer: madem ki Tanrı dünyayı yarattıktan sonraki yedinci gün dinlenmiştir, o halde İsrailliler de cumartesi günü hiç bir iş yapmamalıdır. Bunun gibi, bazı beslenme kurallarına uymaları da gerekir: et, kaşer olmalı, yani dinsel törelere göre hazırlanmalıdır (hayvanlar hahamın huzurunda kesilir). Ve ekmek hamursuz olmalıdır, yani maya katılmadan yapılmalıdır; domuz eti ve pulsuz balıkların eti yasaktır.Hıristiyanlığın kökeniMusevîlik, Hıristiyanlığın doğmasına yol açmış ve Hıristiyanlık, kutsal kitaplarının büyük bölümünü (Eski Ahit) Musevîlikten almıştır. Ancak, Hıristiyanların tersine, Museviler, İsa'yı Mesih (kurtarıcı) olarak tanımazlar. İbranî takvimi Hıristiyan takviminin 1975 yılı İbranî takviminde 5735 yılıdır. Musevilikte büyük bayramların tarihi İsrail takvimine göre hesaplanır. En önemli bayram Yılbaşı Bayramı'dır (Roş Aşana), ardından on günlük oruç gelir, Büyük Bağışlanma (Yom Kipur) günüyle son bulur. Paskalya, Mısır'dan ayrılan ve Musa'nın yönetiminde Filistin'e ulaşan İbranilerin kurtuluşunu kutlar. Sinagog: Genellikle Kudüs'e doğru yön verilmiş sinagog, ibadet için kurulmuş bir yapıdır. Adı Yunanca «toplantı» anlamına gelen bir sözcükten alınmıştır. Başlıca öğeleri Tora'nın saklandığı Kudas dolabı ve Bima denen bir düzlükte bulunan masa veya kürsüdür. Haham, ayini bu masadan yönetir.